Deel 1: Keramiek fouten

Scheuren, barsten en gebroken keramiekwerken, we kennen het allemaal. We hebben weer wat mooie werken klaar en het wordt weer eens tijd om de oven te vullen met al het mooie werk. We doen een biscuitstook. Alleen als we de oven weer opendoen is her toch iets niet helemaal goed gegaan. Er is een werk gesprongen en heeft ander werk ook beschadigd…. Wat is er mis gegaan?

In de eerste periode van maken en moet je veel keuzes maken die bepalen of je werkstuk heel blijft tot aan de stook. Laat je het staan op een plank, verplaats je het al naar een ovenplaat, hoe ga je het ondersteunen en meer van deze vragen… We lopen het eens door.

Fase 1 - Maken

Wat je hier met het maken doet, heeft zijn uitwerking in de oven. De problemen hoeven er niet altijd met drogen uit te komen. Soms is er een hogere temperatuur of een gebeurtenis nodig om een fout naar boven te halen…

Gebruik je papier in je werk, als opvulling, maak dan niet te vaste proppen. Je klei moet de ruimte hebben om te kunnen krimpen. Kan het dat niet, dan scheurt de klei. Zo ook als je rolletjes van papier maakt. Geef het achter en voor de rol de ruimte. Ik heb wel eens een arm gevuld met een papierrol, maar tijdens het drogen, brak de hand er af.. Papier is opgerold heel sterk.

 

Werk zoveel mogelijk met gelijke wanddikte. Dit is waar het vaak fout gaat tijdens de kwartssprong. Het dunnere gedeelte gaat eerder door de sprong dan een dikker gedeelte. En als het te dik is, gebeurt dat zelfs onregelmatig in het te dikke stuk. Het plotseling uitzetten moet in één keer gebeuren, over het hele werkstuk.

krant

 

Gebruik van papier in een hoofd

satestok berkenhout

 

Vierkante satéstok

IJzer gebruiken is ook niet echt slim. Sommige gebruiken kanthaldraad en hebben daar geen probleem mee, ook niet als ze het meebakken. Ikzelf heb er geen ervaring mee. Ik gebruik wel lange 30 cm saté prikkers, de vierkante soort. Die steek ik in dragende delen en als het voldoende gedroogd is (meestal leerhard), gaan ze er weer uit. Wil je ondersteuning gebruiken, maak het dan van dezelfde klei als waarvan je werk gemaakt is. Het geeft dezelfde krimp waardoor afbreken van onderdelen wordt voorkomen.

 

Zorg dat holle ruimtes een uitgang of ventilatiegaatje hebben. Het hoeft maar een gat van een millimeter te zijn. Er gaat immers maar een beetje lucht doorheen. Doe je het niet, dan kan de druk te groot worden waardoor het barst of scheurt.

Ik maak m`n werk vaak op een plaat hout die ik inpak in huishoudfolie. Als het tijd word om het werk te laten drogen, snij ik de folie op de randen door. Als het dan krimpt, kan de folie mee bewegen.

Tussentijds je werk opslaan.

Dit is ook een belangrijke factor om spanning te voorkomen in je werk. Pak, als je voor dat moment klaar bent, je werk altijd goed in, liefst in plastic. Ik gebruik huishoudfolie. Spray het wat vochtig, niet te nat. En dan in een grote vuilniszak, afsluiten.

 

Ga je weer verder, voeg dan klei toe die dezelfde vochtigheidsgraat heeft. Hol het toegevoegde materiaal uit en zorg dat je verbinding ingekrast is, zodat je een goede verbinding hebt. Heb je teveel verschil aan vochtigheid, dan gaat dat met het drogen scheuren of anders met het bakken. Klei onder spanning komt uiteindelijk toch los. (zie foto). Voeg in ieder geval geen grote en dikke plakkaten toe, dit is vragen om problemen.

 

Wat je hiernaast ziet, is een foto van een kunstvoorwerp waarvan de onderste gedeelte later is opgezet en niet is uitgehold. Er zat teveel spanning tussen de twee stukken, waardoor deze tijdens de stook is losgekomen.

 

Blijkt dat het opslaan toch verkeerd is gegaan en je werkstuk aan het drogen is gegaan, dan kun je dit soms verhelpen met een natte doek over je werk heen te leggen en deze regelmatig te vervangen door een nieuwe vochtige doek. Zo breng je weer wat vocht in de klei en kun je er waarschijnlijk na een periode weer mee werken. Het voordeel van een vochtige doek tegenover direct inspuiten, is dat de opname van vocht in de klei gelijkmatiger gebeurt.

 gebarsten hoofd

 

Teveel spanning door verkeerde opbouw

Fase 2 - Drogen

"It is not the speed of drying, but how even it is"
- Digital Fire

 Object drogen

 

Half ingepakt drogen

Drogen moet zo gelijkmatig gebeuren. In deze fase krimpt klei veel en een ongelijke droging zorgt voor spanning en scheuren. Zet je werk niet in de zon op of de tocht. Dit zorgt voor ongelijkmatig drogen waardoor je spanning in je werk krijgt. Ik droog mijn werk heel langzaam. Eerst laat ik het nog een paar dagen in een plastic zak. Dan open ik de zak maar laat het nog steeds in de zak. Vrijwel om de twee dagen controleer ik het droogproces. Zie ik plekken waar het al wit wordt tegenover donkere plekken, dan maak ik het wit geworden gedeelte nog wat vochtig met een plantenspuit en pak het voorzichtig in.

Je kunt de oven gebruiken voor het droogproces maar dit zorgt voor snellere roestvorming van het frame van de oven. Al het vocht gaat door de stenen en slaat neer op het frame waarin de stenen hangen. Toma (oven bouwer) adviseert, als je het vaak doet, om dan om voor een roestvast (RVS) frame te kiezen. Het voordeel van drogen in de oven is dat je geen tocht heb of plekken die warmer worden dan andere plekken. Het drogen gebeurd in de oven heel regelmatig.

Ben je bang dat de stoom er niet uit kan? Meestal heeft een oven een kleine opening in het dak zitten. Dat is ruim voldoende. Denk je dat de oven verse lucht nodig heeft om te drogen? Kijk eens naar een fluitketel. Deze heeft ook maar één opening en toch kun je hem droogstoken......

 

In deel twee gaan we door met de stook. Wat kan daar allemaal gebeuren?

Tot slot:

Te snel drogen

 

Deze scheur is ontstaan door ongelijkmatige droging (de rand is sneller gaan drogen dan de basis). De rand is dunner dan de basis, ontstaan door het draaien en daardoor is er spanning ontstaan tijdens het drogen. Tijdens de biscuitstook is de scheur ontstaan.

Onvoorzichtig gedroogt.

Op geen enkel moment in het droogproces mag een deel van het object stijver zijn dan het andere deel. Dit is de befaamde S scheur. De bodem was natter dan de rest en is gaan scheuren toen de wanden al droger waren

Slim drogen

 

Een slimme manier van drogen. Door de oren aan de binnenkant te plaatsen van de groep, drogen de oren langzamer omdat er weinig luchtverplaatsing is. Terwijl als de oren aan de buitenkant geplaatst worden, ze sneller drogen omdat ze van twee kanten gedroogd worden.